Σχολικοί κήποι

Η Ελλάδα να παραμείνει ελεύθερη από μεταλλαγμένα

Ανοιχτή επιστολή του Δικτύου Διατήρησης Παραδοσιακών Σπόρων ΣΙΤΩ προς τους ευρωβουλευτές της Επιτροπής Περιβάλλοντος, όπου επισημαίνονται οι κίνδυνοι που προκύπτουν από την πρόταση της Επιτροπής της ΕΕ για χαλάρωση της ισχύουσας νομοθεσίας σχετικά με τη νέα γενιά των γενετικά τροποιημένων (ΓΤΟ) και τις πατέντες.

Αθήνα, 6/7/2023

Αξιότιμο μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Θα θέλαμε να σας παρουσιάσουμε τα κύρια επιχειρήματά μας υπέρ της διατήρησης της ισχύουσας νομοθεσίας για τη νέα γενιά γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ), που πρόσφατα αποκαλούνται νέες γονιδιωματικές τεχνικές (ΝΓΤ, NGT στα αγγλικά).

H νομοθετική πρόταση της Επιτροπής της ΕΕ προτείνει χαλάρωση των κανόνων για ορισμένα προϊόντα των νέων ΝΓΤ, δηλαδή εξαίρεση από την οδηγία 2001/18 της ΕΕ και επομένως, εξαίρεση από τις σχετικές απαιτήσεις για την εκτίμηση κινδύνων, την επισήμανση, την ιχνηλασιμότητα και την παρακολούθηση.

Οι κίνδυνοι που προκύπτουν

– Aπώλεια βιοποικιλότητας: Η εμπειρία με τα υπάρχοντα ΓΤ φυτά έχει δείξει ότι επιμολύνουν τη φύση καθώς διασταυρώνονται με άγρια φυτά αλλά και με καλλιέργειες στα γειτονικά χωράφια. Οι νέες ΓΤ καλλιέργειες είναι πιθανότατα πιο πολύπλοκες. Oι αποστάσεις ασφαλείας για την αποτροπή διασταύρωσης και ο αριθμός των πιθανών άγριων εταίρων διασταύρωσης δεν έχουν μελετηθεί σχεδόν καθόλου. Δυστυχώς αυτή η πτυχή δεν έχει ληφθεί υπόψη στις διαβουλεύσεις για τη νέα νομοθεσία σχετικά με τους νέους ΓΤΟ.

– Καταπάτηση του δικαιώματος των συμβατικών και βιολογικών γεωργών να προστατεύονται από την επιμόλυνση (ή την “τυχαία παρουσία”), η οποία είναι συχνή και πολύ δαπανηρή.

– Κατάργηση της δυνατότητας διατήρησης της σημερινής μορφής των συμβατικών και βιολογικών καλλιεργειών, που στην Ελλάδα, αλλά και στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, δεν περιλαμβάνουν γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς (ΓΤΟ).

– Τα προϊόντα των νέων γενετικών τεχνικών καλύπτονται από πατέντες, πχ η Bayer-Monsanto έχει καταθέσει αιτήματα για 119 πατέντες. Οι πατέντες δημιουργούν προβλήματα στους μικρής κλίμακας καλλιεργητές οι οποίοι θα πρέπει να προστατευτούν από κατηγορίες για παραβίαση πατέντας όταν ο αγρός τους επιμολύνεται τυχαία ή όταν ένας σπόρος που χρησιμοποιούν έχει παρόμοια χαρακτηριστικά με αυτά

– Η πατέντα περιορίζει την ανεξάρτητη επιστημονική έρευνα καθώς απαιτείται η άδεια του ιδιοκτήτη της φυτικής ποικιλίας για να προχωρήσει ένας ερευνητής σε διαδικασία βελτίωσης φυτικής ποικιλίας

Δεδομένου ότι ορισμένα φυτικά χαρακτηριστικά μπορεί να εντοπιστούν είτε στη φύση, ή ως αποτέλεσμα συμβατικής αναπαραγωγής, οι αγρότες μπορεί να μην γνωρίζουν καν ότι οι σπόροι που χρησιμοποιούν έχουν ένα γενετικό χαρακτηριστικό που έχει κατοχυρωθεί με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.

– Η έλλειψη σήμανσης αποτελεί απειλή στο δικαίωμα των καταναλωτών για πληροφόρηση. Το δικαίωμα αυτό κατοχυρώνεται στη νομοθεσία της ΕΕ για τα τρόφιμα (ΕΕ (VO) 178/2002) και στις Συνθήκες της ΕΕ (άρθρο 169) και συνεπώς δεν θα πρέπει να παραμεριστεί.

Αναπόδεικτα Επιχειρήματα των εταιριών που έχουν τις πατέντες για ΝΓΤ:

– Τα επιχειρήματα: Βιωσιμότητα, μείωση φυτοφαρμάκων και αντοχή σε ακραίες καιρικές συνθήκες

– Δεν υπάρχουν αποδείξεις για τους ισχυρισμούς περί βιωσιμότητας. Δεν υπάρχει ούτε μία NGT που να συμβάλλει στη βιωσιμότητα, ούτε καν σε χώρες με εκτεταμένη απορρύθμιση σε ισχύ, όπως στις ΗΠΑ ή στον Καναδά.

– Αντίθετα, υπάρχουν στοιχεία που επιβεβαιώνουν την αύξηση στη χρήση φυτοφαρμάκων. Η εμπειρία από περισσότερα από 20 χρόνια εμπορικής καλλιέργειας ΓΤΟ στη Βόρεια και Νότια Αμερική δείχνει μια δραματική αύξηση της χρήσης φυτοφαρμάκων με αρνητικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Έξι από τους 16 νέους ΓΤΟ που βρίσκονται σήμερα σε προ-εμπορικό στάδιο στην ΕΕ είναι ανθεκτικοί στα ζιζανιοκτόνα – και συνεπώς σε ανοιχτή αντίθεση με τους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας. Επιπλέον, δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με τη δυνατότητα μείωσης των φυτοφαρμάκων από τους ΓΤΟ. Αυτό αποτελεί μέχρι στιγμής μόνο μια υπόσχεση των εταιρειών φυτοφαρμάκων. Η κατάσταση είναι παρόμοια όσον αφορά την προσαρμογή της γεωργίας στις ακραίες καιρικές συνθήκες.

– Απαιτείται ολοκληρωμένη εκτίμηση περιβαλλοντικών και υγειονομικών κινδύνων: Οι τεχνολογίες είναι τόσο νέες στη γεωργία που οι κίνδυνοι και οι ακούσιες επιπτώσεις δεν έχουν ερευνηθεί σχεδόν καθόλου. Μόνο το 1,6% των δαπανών για την έρευνα σχετικά με τους νέους ΓΤΟ από την Ευρωπαϊκή Ένωση δαπανήθηκε για μεθόδους ανίχνευσης, εκτίμησης και παρακολούθησης του κινδύνου. Οι ερευνητές που τροποποιούν πολλαπλά γονίδια σε έναν οργανισμό (πολυπλεξία) οδηγούν σε νέους μη δοκιμασμένους συνδυασμούς επιπτώσεων που δυσχεραίνουν την αξιολόγηση των κινδύνων. Μέχρι στιγμής η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων δεν έχει αξιολογήσει ακόμη τους κινδύνους που απορρέουν από τις ακούσιες γενετικές αλλαγές των νέων ΓΤΟ. Παρά ταύτα, αρκετές επιστημονικές μελέτες έχουν ήδη καταδείξει σημαντικούς περιβαλλοντικούς κινδύνους που σχετίζονται με τη χρήση νέων ΓΤΟ στο περιβάλλον για τη βιοποικιλότητα, τις τροφικές αλυσίδες και τα οικοσυστήματα. Για όλους αυτούς τους λόγους απαιτείται αυστηρότερη αξιολόγηση των κινδύνων για τους ΓΤΟ.

Πατέντες

Οι μεγάλες εταιρείες βιοτεχνολογίας θολώνουν τη διάκριση μεταξύ των ΓΤΟ και των συμβατικών τεχνικών αναπαραγωγής, κατοχυρώνοντας με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας χαρακτηριστικά που μπορούν να εμφανιστούν τόσο στη φύση όσο και ως αποτέλεσμα της γενετικής μηχανικής – διεκδικώντας όλα τα φυτά με αυτά με τα χαρακτηριστικά ως “εφεύρεσή” τους. Ωστόσο, οι ίδιες εταιρείες υποστηρίζουν ότι οι νέοι ΓΤΟ θα πρέπει να εξαιρεθούν από τους ελέγχους ασφαλείας και τις απαιτήσεις επισήμανσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα, επειδή, όπως ισχυρίζονται, είναι παρόμοια με τα φυσικά φυτά. Ο αριθμός των αιτήσεων για διπλώματα ευρεσιτεχνίας αυξάνεται. Για παράδειγμα, η εταιρεία Corteva, έχει ήδη καταθέσει 1430 διπλώματα ευρεσιτεχνίας παγκοσμίως για νέες μεθόδους αναπαραγωγής και προϊόντα. Η Bayer, ένας άλλος παγκόσμιος παραγωγός φυτοφαρμάκων, κατέθεσε 119 διπλώματα ευρεσιτεχνίας, σύμφωνα με συλλογική έρευνα περιβαλλοντικών και καταναλωτικών οργανώσεων. Η κατοχύρωση αυτών των τεχνικών με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας είναι ένα μεγάλο θέμα ανησυχίας για τους μικρούς και μεσαίους σποροπαραγωγούς και αγρότες, καθώς ενέχει τον κίνδυνο κατάχρησης των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και των διαδικασιών παραβίασης. Οι μικρής κλίμακας βελτιωτές και αγρότες κινδυνεύουν να δουν τα δικαιώματά τους επί των σπόρων να εξαφανίζονται προς όφελος των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που κατέχουν μερικές πολυεθνικές. Οι αγρότες θα μπορούσαν επίσης να είναι υπεύθυνοι για παραβιάσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας ακόμη και όταν οι καλλιέργειές τους έχουν μολυνθεί τυχαία με το γενετικό υλικό που έχει κατοχυρωθεί με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας

Η νομοθετική πρόταση της Επιτροπής της ΕΕ έρχεται σε σύγκρουση με τους στόχους της στρατηγικής της “Από το αγρόκτημα στο πιρούνι”. Ενώ η Επιτροπή της ΕΕ θέλει να επεκτείνει τη βιολογική γεωργία στο 25% έως το 2030, την ίδια στιγμή η κατάργηση των απαιτήσεων επισήμανσης και ιχνηλασιμότητας για τους NGT θα καταργούσε τη βάση της γεωργίας χωρίς ΓΤΟ και θα έθετε σε κίνδυνο τους στόχους αφενός για μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων κατά 50% έως το 2030 και αφετέρου για την αναστροφή της απώλειας της βιοποικιλότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Με εκτίμηση,
ΣΙΤΩ, Δίκτυο Προστασίας Παραδοσιακών Σπόρων
Ιστοσελίδα www.sito.gr / Facebook

(H επιστολή είναι βασισμένη στις επιστημονικές εκτιμήσεις των Testbiotech, ARCHENOAH, ENGA, SlowFoodEurope, Demeter ENSSER κλπ)
Πληροφορίες vasso@sito.gr

Θα μας πνίξουν οι πατέντες, αν χαλαρώσει η νομοθεσία που σήμερα ελέγχει τα γενετικά τροποποιημένα ή «μεταλλαγμένα» μας προειδοποιούν εκατό Ευρωπαϊκές οργανώσεις μεταξύ των οποίων και το Δίκτυο ΣΙΤΩ. Μας ενημερώνουν για το τι θα συμβεί αν τα προϊόντα των Νέων Γονιδιωματικών Τεχνικών (ΝΓΤ) απαλλαγούν από τους ελέγχους πριν να επιτραπεί η καλλιέργεια τους; Θα είναι μεγάλες οι επιπτώσεις για την τροφή μας και για το περιβάλλον. Πιο κάτω θα βρείτε την Ελληνική μετάφραση της Επιστολής που εστάλη στην Κομισιόν και τους υπουργούς Γεωργίας της Ευρώπης, και το πρωτότυπο θα το βρείτε εδώ

Προς τους
Υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης της ΕΕ
Επίτροπο Janusz Wojciechowski,
Επίτροπο Thierry Breton,
Κοινοποίηση: Γενικό Διευθυντή Wolfgang Burtscher (Ευρ. Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση για τη Γεωργία)
Γενική Διευθύντρια Kerstin Jorna (European Commission, Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης)

3/7/2023

Θέμα: Να αποτρέψουμε την πλημμυρίδα πατενταρισμένων γενετικά τροποποιημένων σπόρων στην Ευρώπη, που αναμένεται να προκύψει από την αναθεώρηση του κανονισμού της ΕΕ για τους ΓΤΟ – γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς.

Σας γράφουμε για να εκφράσουμε τις ανησυχίες μας σχετικά με μια πιθανή πλημμυρίδα από πατενταρισμένους σπόρους που θα εισέλθουν στην αγορά της ΕΕ ως αποτέλεσμα της πρότασης για εκτεταμένη χαλάρωση των υφιστάμενων κανονισμών της ΕΕ για τους ΓΤΟ από την Επιτροπή. Με την πρότασή της για τις νέες γονιδιωματικές τεχνικές (NGT), η Επιτροπή προτίθεται να εξαιρέσει τη συντριπτική πλειοψηφία των ΓΤ καλλιεργειών από τους κανονισμούς της ΕΕ για τους ΓΤΟ. Η πλειονότητα των φυτών που αναπτύσσονται με νέες γονιδιωματικές τεχνικές – αν όχι όλα – καλύπτονται από διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Ανησυχούμε βαθύτατα για τον αντίκτυπο αυτών των πατεντών στα δικαιώματα των αγροτών επί των σπόρων, στους μικρομεσαίους συμβατικούς και βιολογικούς βελτιωτές φυτικών ποικιλιών, στους καταναλωτές, στο διατροφικό μας σύστημα και στη βιοποικιλότηα των καλλιεργούμενων φυτών.

Σε αντίθεση με τη συμβατική αναπαραγωγή φυτών, τόσο οι διαδικασίες όσο και τα προϊόντα των νέων τεχνικών γενετικής μηχανικής μπορούν να κατοχυρωθούν με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ (οδηγία 98/44 της ΕΕ για τη βιοτεχνολογία). Το Espacenet, η βάση δεδομένων που διαχειρίζεται το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας, απαριθμεί περίπου 700 αιτήσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας μόνο για το “Crispr-Cas9 σε φυτά”. Πάνω από 20.000 αιτήσεις για διπλώματα ευρεσιτεχνίας που αναφέρονται στον όρο “φυτό Crispr-Cas9” έχουν υποβληθεί σε διεθνές επίπεδο. Οι αιτήσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας καλύπτουν συνήθως τόσο τη συγκεκριμένη τεχνική διαδικασία (π.χ. τη χρήση της Crispr-Cas9 για την αύξηση της περιεκτικότητας σε άμυλο στις πατάτες), όσο και το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό ή τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που προκύπτουν από τη διαδικασία (π.χ. αντοχή σε μια συγκεκριμένη ασθένεια κατά το φύτρωμα σε υψηλότερες θερμοκρασίες).

Το πεδίο εφαρμογής των αξιώσεων του διπλώματος ευρεσιτεχνίας είναι συχνά πολύ ευρύ. Τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας διεκδικούν συνήθως όλα τα φυτά με το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό, ανεξάρτητα από τον τρόπο δημιουγίας των φυτών. Με αυτόν τον τρόπο, το πεδίο εφαρμογής των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας μπορεί να ισχύει και για τα συμβατικά αναπαραγόμενα φυτά και τους αγροτικούς, τοπικούς και παραδοσιακούς σπόρους, παρόλο που αυτοί δεν θα έπρεπε να είναι κατοχυρώσιμοι με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ – και μπορεί να επεκταθεί όχι μόνο στα φυτά και τους σπόρους, αλλά και στη συγκομιδή και τα προϊόντα διατροφής που περιέχουν το χαρακτηριστικό.

Υπάρχουν παραδείγματα διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας με αξιώσεις που επεκτείνονται σε σιλό και ζωοτροφές, μπύρα, σαλάτες και σάντουιτς. Όποιος επιθυμεί να χρησιμοποιήσει εμπορικά ένα φυτό που περιέχει ένα πατενταρισμένο χαρακτηριστικό πρέπει να ζητήσει τη συγκατάθεση του κατόχου του διπλώματος ευρεσιτεχνίας, να συμφωνήσει με συμβατικούς περιορισμούς στη χρήση του χαρακτηριστικού και να καταβάλει τέλη χρήσης.

Αν επιτραπεί η εξαίρεση των νέων ΓΤ σπόρων από τους νόμους της ΕΕ για τους ΓΤΟ θα οδηγήσει σε μια εισβολή πατενταρισμένων σπόρων που θα εισέλθουν στην αγορά και σε ένα “πυκνό πατενταρισμένο δίκτυο” στο οποίο θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να λειτουργήσει η πλειονότητα των βελτιωτών φυτικών ποικιλιών και των γεωργών. Στην πράξη αυτή η κατάσταση θα θέσει τέλος στην ελεύθερη πρόσβαση των βελτιωτών φυτικών ποικιλιών στο γενετικό υλικό, η οποία είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη νέων ποικιλιών (και διασφαλίζεται από το εξειδικευμένο νομικό πλαίσιο για την προστασία των νέων ποικιλιών, την προστασία των φυτικών ποικιλιών).

Οι πατέντες φυτών εμποδίζουν αντί να προωθούν την καινοτομία στη φυτική αναπαραγωγή, καθώς εμποδίζουν την πρόσβαση σε σημαντικά φυτικά χαρακτηριστικά ή την περιορίζουν σε εκείνους που έχουν πληρώσει για μια άδεια χρήσης, όπου αυτή είναι διαθέσιμη. Οι μικροί και μεσαίοι βελτιωτές, οι οποίοι δεν διαθέτουν τους νομικούς ή οικονομικούς πόρους για να περιηγηθούν στο τοπίο των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας ή να πληρώσουν τέλη αδειών χρήσης, θα εκδιωχθούν από την αγορά, αυξάνοντας περαιτέρω τη δύναμη των παγκόσμιων κολοσσών σπόρων.

Το ίδιο ισχύει και για τους αγρότες, οι οποίοι δεν θα μπορούν να γνωρίζουν αν οι παραδοσιακοί σπόροι τους περιέχουν ή έχουν μολυνθεί από πατενταρισμένες γενετικές αλληλουχίες. Μειώνοντας τη γενετική ποικιλομορφία που είναι διαθέσιμη για την ανάπτυξη νέων φυτικών ειδών, οι πατέντες θα περιορίσουν τις ευκαιρίες για την ανάπτυξη φυτών ανθεκτικών στην κλιματική αλλαγή και θα μειώσουν τις επιλογές για τους αγρότες και τους καταναλωτές.

Επιπλέον, οι αγρότες θα εκτεθούν σε μεγαλύτερο κίνδυνο νομικών αγωγών για παραβίαση πατέντας, όσον αφορά τα εγγενή χαρακτηριστικά των παραδοσιακών σπόρων τους ή ως αποτέλεσμα γενετικής μόλυνσης και είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν μεγαλύτερους περιορισμούς στα δικαιώματά τους να διαθέτουν ελεύθερα τη σοδειά τους. Επιπλέον, οι πατέντες στους σπόρους αποτελούν απειλή για τη μελλοντική επισιτιστική ασφάλεια. Όχι μόνο περιορίζουν τις επιλογές των καταναλωτών και των παραγωγών, αλλά θα μπορούσαν επίσης να οδηγήσουν σε αύξηση των τιμών των τροφίμων.

Τα προβλήματα που δημιουργούν οι πατέντες στην Ευρώπη στους τομείς της φυτικής βελτίωσης, της γεωργίας και της κατανάλωσης είναι γνωστά, αλλά , η Γενική Διεύθυνση Υγείας της ΕΕ δεν περιλαμβάνει αυτό το θέμα στα πλαίσια του διαλόγου σχετικά με τη μελλοντική νομοθεσία για τις νέες γονιδιωματικές τεχνικές. Οι γερμανικές, ολλανδικές και αυστριακές ενώσεις φυτικής βελτίωσης, δηλώνουν ότι αντιτίθενται στις πατέντες για τα συμβατικά αναπαραγόμενα φυτά, καθώς και στις πατέντες για τους νέους ΓΤΟ, αλλά δεν εξηγούν πώς αυτό θα ήταν δυνατό, καθώς διάφορα μέλη τους συνεχίζουν να διεκδικούν νέες πατέντες. Οι προτεινόμενες πλατφόρμες αδειοδότησης όπως η ACLP (Agricultural Crop Licensing Platform) δεν αποτελούν λύση. Οι σπόροι παραμένουν πατενταρισμένοι και οι φυτικοί βελτιωτές και οι αγρότες θα πρέπει να πληρώνουν για τη χρήση τους. Οι ιδιοκτήτες γενετικά τροποποιημένων φυτών θα συνεχίσουν να καθορίζουν τους όρους και τις προϋποθέσεις για την πρόσβαση στις ιδιόκτητες τεχνολογίες και τα προϊόντα τους. Υπάρχει η απειλή των συγκρούσεων σχετικά με τις πατέντες. Η αναπαραγωγή και συνεπώς η τοπική προσαρμογή των ποικιλιών θα απαγορεύεται.

Πολλές οργανώσεις βελτιωτών και αγροτών, καθώς και οργανώσεις καταναλωτών και περιβαλλοντικές οργανώσεις, απορρίπτουν δικαίως τις πατέντες στους σπόρους. Ιδιαίτερα σε αυτή την περίοδο της κρίσης του κλίματος και της βιοποικιλότητας, είναι σημαντικό να υπάρχει επαρκής ποικιλομορφία γενετικών πόρων για χρήση από τους βελτιωτές φυτικών ποικιλιών και τους αγρότες.

Σας προτρέπουμε να μην προχωρήσετε σε λήψη μέτρων που θα διευκολύνουν την εμπορική εκμετάλλευση περισσότερων πατενταρισμένων φυτικών ποικιλιών. Σας ζητάμε να απορρίψετε οποιαδήποτε χαλάρωση της νομοθεσίας για τους νέους ΓΤΟ/NGTs και να μην προωθήσετε περαιτέρω τη νομοθετική διαδικασία προς μια νέα ρύθμιση των NGTs, διότι δεν έχει αξιολογηθεί ο αντίκτυπος που θα είχε μια αλλαγή της νομοθεσίας στις πατέντες επί των σπόρων, παρόλο που ενέχει σοβαρές απειλές τόσο για τον γεωργικό όσο και για τον τομέα της φυτικής βελτίωσης.

Δεν αρκεί πλέον να λέμε ότι η νομοθετική πρόταση για τους ΓΤΟ δεν θα ασχοληθεί με τις πατέντες. Η αλήθεια είναι ότι αν προωθεί την είσοδο στην αγορά των πατενταρισμένων σπόρων και την επέκταση του πεδίου εφαρμογής των πατεντών στους συμβατικούς σπόρους, ασχολείται με τις πατέντες – με τρόπο που είναι απαράδεκτος για πολλούς βελτιωτές και αγρότες και που θα ήταν αντίθετος με τους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας της ΕΕ.

Ανυπομονούμε να ακούσουμε τις απόψεις σας το συντομότερο δυνατό,

Με εκτίμηση,
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ 100 Ευρωπαϊκές Οργανώσεις, εκ των οποίων και οι Ελληνικές, Αιγίλωψ και Δίκτυο ΣΙΤΩ, Δείτε τα σήματα στο τέλος της Αγγλόφωνης επιστολής

Κίνημα διάσωσης των παραδοσιακών σπόρων

Ρεπορτάζ:  Εύη Σαλτού

Επιστήμονες αλλά και ομάδες πολιτών σε εθελοντικό επίπεδο γυρίζουν από χωριό σε χωριό, αναζητώντας τοπικές ποικιλίες, τις οποίες θέλουν να διατηρήσουν για να μη χαθούν – Το ντοματάκι του Αγίου Ορους και άλλους 79 παραδοσιακούς σπόρους σώζει και διατηρεί το Δίκτυο «Σιτώ»

Από το Καζακστάν έφτασε στις χώρες της Ευρώπης κι από εκεί… ταξίδεψε στην Αμερική στις βαλίτσες των μεταναστών. Ενας τέτοιος μετανάστης τον προηγούμενο αιώνα έφερε μαζί του σπόρους μηλιάς, όταν πια επέστρεψε στην πατρίδα, την Τρίπολη, με αποτέλεσμα την πλέον γνωστή ποικιλία μήλων Πιλαφά.

Οι παραδοσιακοί σπόροι, των τοπικών δηλαδή ποικιλιών, είναι αν μη τι άλλο… κοσμογυρισμένοι, αφού η πορεία τους αριθμεί πολλές χιλιάδες χιλιόμετρα μέχρι να αποκτήσουν την «εντοπιότητα» και τα στοιχεία εκείνα που τους χαρακτηρίζουν.

Ωστόσο, παρά την προσαρμοστικότητά τους και τη μεγάλη γενετική τους βάση, απειλούνται με εξαφάνιση καθώς πλέον δεν καλλιεργούνται. Αλλωστε, σύμφωνα με στοιχεία της Οργάνωσης Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) από το 1900 έχει χαθεί τουλάχιστον το 75% της παλιάς βιοποικιλότητας.

Τις τελευταίες δεκαετίες έχει αναπτυχθεί ένα διεθνές κίνημα διάσωσης των παραδοσιακών σπόρων. Και στη χώρα μας επιστήμονες αλλά και ομάδες πολιτών σε εθελοντικό επίπεδο γυρίζουν από χωριό σε χωριό, αναζητώντας τοπικές ποικιλίες, τις οποίες θέλουν να διατηρήσουν για να μη χαθούν.

Σύμφωνα δε με τη Διακήρυξη της Θεσσαλονίκης που υιοθέτησε η 6η Επιστημονική Συνάντηση Τοπικών και Γηγενών Ποικιλιών ακριβώς έναν χρόνο πριν, «τις τοπικές ποικιλίες ή τις χρησιμοποιούμε ή τις χάνουμε».

Δωρεάν διανομή

Κι αυτό ακριβώς προσπαθούν να κάνουν ομάδες εθελοντών ανά την Ελλάδα. Πέντε από αυτές, μάλιστα, από την Αθήνα και την Αίγινα μέχρι τον Αλμυρό και τη Ροδόπη, έχουν δημιουργήσει το Δίκτυο Διατήρησης Παραδοσιακών Σπόρων «Σιτώ», που στόχο έχει την παραγωγή των παραδοσιακών σπόρων, τη δωρεάν διανομή τους και τη διάδοση της αντίστοιχης γνώσης.

Είναι ενδεικτικό πως 80 παραδοσιακοί σπόροι διατηρούνται από το Δίκτυο, οι περισσότεροι εκ των οποίων έχουν διασωθεί από τα μέλη του, όπως το ντοματάκι Αγίου Ορους.

Τα τελευταία χρόνια μέσω της προσπάθειας του Ινστιτούτου Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων έχουν διασωθεί στην Τράπεζα Διατήρησης Γενετικού Υλικού γνωστοί – πλέον – παραδοσιακοί σπόροι, όπως είναι το ντοματάκι Σαντορίνης, τα φασόλια Πρεσπών αλλά και η φακή Εγκλουβής.

Οπως επισημαίνει η Βάσω Κανελλοπούλου, μέλος του Δικτύου «Σιτώ», η οποία ασχολείται και με την παρακολούθηση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, ο λόγος που κινδυνεύουν με… εξαφάνιση οι παραδοσιακοί σπόροι είναι κυρίως επειδή δεν καλλιεργούνται, «επικράτησαν οι εμπορικοί σπόροι γιατί έχουν συνδεθεί με λιπάσματα και φυτοφάρμακα και είναι πιο παραγωγικοί. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει πως οι παραδοσιακοί σπόροι, που καλλιεργούνται βιολογικά, δεν είναι παραγωγικοί».

Την περασμένη Κυριακή, μάλιστα, τα μέλη της ομάδας παραδοσιακών σπόρων Αθήνας «Γλυκοπατάτα», μέλους του Δικτύου Διατήρησης Παραδοσιακών Σπόρων «Σιτώ», διοργάνωσαν τη δεύτερη ανοιξιάτικη γιορτή στο Θησείο, όπου πραγματοποίησαν εργαστήρια για μικρούς και μεγάλους ενώ μοίρασαν δωρεάν σπόρους και σπορόφυτα.

Σε μπαχτσέδες, αγρούς, ακόμη και στα μπαλκόνια τους τα μέλη του Δικτύου «Σιτώ» προσπαθούν να αναπαράγουν τους σπόρους, με μοναδικό στόχο να τους κρατήσουν… ζωντανούς.

Οπως επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο νομικός, μέλος του Δικτύου, Αριστείδης Αλέστας, τα μέλη του κινήματος παράγουν για ιδιοκαλλιέργεια αλλά και για να μη σπάσει αυτή η αλυσίδα της παράδοσης, «γι’ αυτό προσπαθούμε να καταγράψουμε την ταυτότητα και το ταξίδι κάθε σπόρου».

«Ελεύθεροι σπόροι»

Σύμφωνα με τις αρχές του Δικτύου, όπως τονίζει η Β. Κανελλοπούλου, καλλιεργούνται μόνο «ελεύθεροι σπόροι», φυτικό γενετικό υλικό που προέρχεται από παραδοσιακές ποικιλίες ή παραδοσιακούς φυτικούς πληθυσμούς, το οποίο καλλιεργείται σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας ώστε να προσαρμόζεται στα τοπικά δεδομένα.

«Καλλιεργώντας λαχανικά και δημητριακά από παραδοσιακές ποικιλίες και κρατώντας τον δικό μας σπόρο, όπως έκαναν και οι παππούδες μας, γινόμαστε πιο ανεξάρτητοι και πιο αυτάρκεις διατροφικά και προστατευόμαστε από μια πιθανή επισιτιστική κρίση. Επίσης τα λαχανικά και δημητριακά από παραδοσιακές ποικιλίες έχουν μεγάλη διατροφική αξία (είναι πλούσια σε βιταμίνες, μεταλλικά άλατα, ιχνοστοιχεία κ.ά.) καθώς και ανώτερη γευστική ποιότητα».

“Παζάρι” Φυτών και Σπόρων από το ΔΙΚΤΥΟ ΣΙΤΩ και το 3ο Δημ. Σχολείο ΑΛΜΥΡΟΥ

ΔΙΚΤΥΟ ΣΙΤΩ-3ο ΔΗΜ. ΣΧΟΛ. ΑΛΜΥΡΟΥ
Το απόγευμα της Τετάρτης 17/5 στο προαύλιο του 3ου Δημ. Σχ. Αλμυρού κάναμε το ”παζάρι” παραδοσιακών ποικιλιών φυτών και σπόρων. Μοιράσαμε φυτά (που είχαν φυτευτεί από τους μαθητές) και σπόρους που έχουμε κρατήσει από τις καλλιέργειές μας. Οι μαθητές, οι γονείς και οι φίλοι των ντόπιων ποικιλιών που συμμετείχαν μοιράστηκαν επίσης εμπειρίες καλλιέργειας και ενημερώθηκαν για τη σημασία της διατήρησης των σπόρων για τη βιοποικιλότητα στον τόπο μας αλλά και σ’ ολόκληρο τον πλανήτη. Ίσως όλα αυτά να φαίνονται λιγοστά, όμως η γενναιοδωρία των συμμετεχόντων απέφερε ένα αξιόλογο ποσό για το κοινωνικό παντοπωλείο του Αγ. Νικολάου και σίγουρα θα ανακουφίσει κάποιους συνανθρώπους μας! Ευχαριστούμε ως διοργανωτές όλους που με κάθε τρόπο συνέβαλαν και τους ευχόμαστε ”καλή σοδειά” και του χρόνου καλύτερα και περισσότερα απ’ όλα!!

“Παζάρι” Φυτών και Σπόρων από το ΔΙΚΤΥΟ ΣΙΤΩ (Ομάδα Αλμυρού) και το 3ο Δημ. Σχολείο ΑΛΜΥΡΟΥ

Αγαπητοί γονείς και κηδεμόνες, καλοί μας φίλοι των παραδοσιακών ποικιλιών και γεύσεων…

Σας προσκαλούμε στο ‘’παζάρι’’ φυτών και σπόρων από παραδοσιακές (ντόπιες) ποικιλίες λαχανικών, που θα γίνει στο προαύλιο του σχολείου μας την Τετάρτη 17/5 και ώρα 18.30 – 20.00 περίπου. Θα πούμε λίγα λόγια για τη σημασία της διατήρησης των ‘’ντόπιων’’ ποικιλιών που αφορά στην διατροφική τους αξία, αλλά και στη διατήρηση της βιοποικιλότητας στον πλανήτη. Θα μοιραστούν φυτά και φακελάκια με σπόρους στους συμμετέχοντες ( 2 φυτά ή 2 φακελάκια με σπόρους) για τα οποία θα πρέπει να ‘’πληρώσετε’’ συνεισφέροντας στην ενίσχυση του κοινωνικού παντοπωλείου της ενορίας μας. Θα υπάρχει σχετικό κουτί για τα χρήματα που θα συγκεντρωθούν και τα οποία άμεσα θα γίνουν τρόφιμα για τους συνανθρώπους μας που περνάνε δύσκολες μέρες.

Ευχαριστούμε για τη συμμετοχή και την αλληλεγγύη που δείχνετε κι ευχόμαστε καλή και γευστική σοδειά!

Η φωτογραφία από την περσινή μας ανάλογη γιορτή

ΓΙΟΡΤΗ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΣΠΟΡΩΝ του ΔΙΚΤΥΟΥ ΣΙΤΩ

Η Ομάδα παραδοσιακών σπόρων  Αθήνας – Γλυκοπατάτα,

μέλος  του

Δικτύου Διατήρησης Παραδοσιακών Σπόρων ΣΙΤΩ,

διοργανώνει την 2η ετήσια ανοιξιάτικη γιορτή της :

την Κυριακή 14 Μαΐου 2023 

Από τις 11.30 π.μ. έως τις 5 μ.μ.

στο κτίριο και την αυλή του

Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων

 (Πεζόδρομος) Ερμού 134 , Αθήνα

(Google Maps Plus Code :   XPH9+3W Αθήνα )

Σταθμός Ηλεκτρικού :  Θησείο

Είσοδος Ελεύθερη

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΟΡΤΗΣ

• 11:30-12:00: Ανοιχτό σπορείο / εργαστήρια για μικρούς και μεγάλους !
• 12:00-13:00: Ομιλίες και ζωηρή συζήτηση !
  • Παρουσίαση του Δικτύου Σιτώ (Αριστείδης Αλέστας)
  • Διατροφική αξία των παραδοσιακών σπόρων (Γιώργος Νεβέσκαλος)
  • “Από τους παραδοσιακούς σπόρους μέχρι τη νέα γενιά γενετικά τροποποιημένων φυτών” (Βάσω Κανελλοπούλου)
  • “Δημητριακά: Από τις απαρχές της καλλιέργειάς τους στην αρχαιότητα, ως την πράσινη επανάσταση του 1930 και τις διατηρητέες ποικιλίες” (Μαρία Αλεξανδρή, γεωπόνος)
• 13:00-15:00: Μοίρασμα παραδοσιακών σπόρων & σποροφύτων
• 13:30-14:00: Ανοιχτό σπορείο/εργαστήρια και παιχνίδια για μικρούς και μεγάλους ξανά !
• 14:00-17:00: Αφήγηση παραμυθιών, Παραδοσιακή Μουσική και Χορός

Τραγούδι και Αρχαία Ελληνική Λύρα ~ Θανάσης και ο Στέφανος Κλεώπας.

Αφήγηση παραμυθιών ~ Ταξιάρχης Μπεληγιάννης

Λαούτο και τραγούδι ~ Άγγελος Φωτόπουλος

Κανονάκι και τραγούδι ~ Λήδα Ξυδιά

Ούτι και τραγούδι ~ Ελλήνα Χριστοδουλάρη

Κρουστά ~ Λάζαρος Σαββίδης

 Παράλληλα σας καλούμε  να γνωρίσετε, να συζητήσετε και να ανταλλάξετε απόψεις   και εμπειρίες  με τους καλλιεργητές μας και τα μέλη μας από διάφορα μέρη της Ελλάδας!

Επίσης, σας καλούμε να συμμετάσχετε στις δράσεις μας “Υιοθετείστε μια ποικιλία” και “Εθελοντές του Σιτώ” καθώς και να μας δώσετε ένα e-mail  για περαιτέρω επικοινωνία μαζί σας ! 

 www.sito.gr

fb: SITO Seeds Greece

insta: sito_seeds_gr

YouTube: Seeds-Sito Greece

e-mail : seeds@sito.gr

22η ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΠΟΙΚΙΛΙΕΣ 

“Γιορτή των παραδοσιακών σπόρων”

Οι Σπορίτες Αίγινας σε συνεργασία με το Γυμνάσιο του Μεσαγρού οργανώνουν ”Γιορτή των παραδοσιακών σπόρων” την Παρασκευή 7 Απριλίου 2023 στις 12 το μεσημέρι στο πάρκινγκ δίπλα στο καφενείο του Σκάφωνα στο Μεσαγρό.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΣΠΟΡΕΙΟ